NAGANAP kahapon, Set. 1, 2025, ang hearing ng Blue Ribbon Committee sa pamumuno ni Sen. Rodante Marcoleta tungkol sa flood control project. Sa naganap na hearing, nabigyan ng pagkakataon si Sen. Risa Hontiveros na magsagawa ng interpellation.
Para mas lalo nating maintindihan, ano ba ang ibig sabihin ng interpellation? Ayon sa Cambridge Dictionary, sa larangan ng politika, ang interpellation ay isang parliamentaryong pamamaraan.
Ang karaniwang paggamit ng termino ay tumutukoy sa isang pormal na proseso sa ilang sistema ng pambatasan kung saan ang isang miyembro ng parlamento ay humihiling sa isang ministro ng gobyerno na ipaliwanag o bigyang-katwiran ang isang aksyon o patakaran.
Ang pamamaraang ito ay may pananagutan sa pamahalaan, nagtataguyod ng transparency, at nagbibigay-daan sa mga mambabatas na subaybayan at hamunin ang kapangyarihan ng ehekutibong sangay.
Ang konsepto ay nag-ugat sa parliyamento ng Pransya at maaaring masubaybayan sa Latin na pandiwa na interpellāre, na nangangahulugang “makagambala sa pamamagitan ng pagsasalita”.
Narito ang transcript ng sagutan sa naganap na interpellation ni Sen Hontiveros sa Senado.
Senator Risa Hontiveros (SRH): So, Ms. Sarah Discaya, nasa garahe niyo pa po ba yung mga sasakyang iyon? Pag-chineck po ngayon, andun pa rin po tulad nung sinabi niyo sa mga interviewers?
Sarah Discaya: Yes, po.
SRH: And sabi niyo po kasi sa kanila nung interview, 40, ngayon 28. Ilan ba talaga ang sasakyan niyo
Sarah Discaya: Kasi kasama pa yung mga service cars ng mga employees ko that is owned by the company.
SRH: So ilan po yung mga sasakyan sa inyo at inyong pamilya?
Sarah Discaya: 28.
SRH: 28. Napakarami pa rin po. Okay. Sa DPWH po, Mr. Chair. Yes, Minority Leader.
Minority Leader Sotto: Point of information para sa inyo, I’ll transfer to the DBCC. Yung binanggit niya, nabanggit kasi yung mga kotse, Mr. Chairman. Yung sinabi niya, pinagbilhan niya, yung Frebel Enterprises. Ito yung mga china-charge ng BOC, ng smuggled Bugatti, Chiron. Puro smuggled ang mga sasakyan nito. Undeclared, Mercedes-Benz, Porsche Boxster, kung anu-ano, 2022. Pero 2024, yung dalawang Bugatti, for your info.
SRH: Salamat po, Minority Leader.
SP Pro Tempore (Jinggoy) Estrada: May Bugatti ka, no? May Bugatti?
Sarah Discaya: Wala po. Wala po.
SRH: So, Mr. Chair, it would seem based dun sa information ni Minority Leader, may iba pa pong offenses, possible offenses na mapasok po sa findings natin dito sa inyong committee report po.
Magtanong naman po ako sa DPWH, Mr. Chair, kung sino ang sasagot para sa department. Ang department po ba at sa tingin nyo yung bagong secretary, susuporta po sa isang one-strike policy sa mga contractors. Ibig sabihin, one-strike ban, zero-tolerance policy. Ibig sabihin, tanggal kaagad ang contractor na napatunayang palpak, pabaya o tiwali. Kasi hanggang ngayon, dun sa 15 na contractor na pinangalanan ni Presidente,hanggang ngayon, wala sa kanila, zero ang nasa blacklist. So sino pong sasagot, Mr. Chair?
Sen. (Rodante) Marcoleta: DPWH, is there a policy, who’s going to answer? Usec. (Maria Catalina) Cabral.
SRH: Ah yes ma’am, mabuti kayo po yung sasagot dahil madalas din po kayong nababanggit nitong mga araw na ito. One strike policy po, zero-tolerance policy. Susuportahan po ba ng department at pati ng bagong secretary?
Usec. Cabral: Sa palagay ko po, susuportahan po yung one-strike policy, considering yung mga events po na nangyari ngayon.
SRH: So, ibig pong sabihin, yung 15 contractor na pinangalanan ni Presidente, posibleng pumasok sa blacklist these days?
Usec. Cabral: Yes, Your Honor, Mr. Chair, possible po. Depende po sa results ng mga fraud audit o kaya ng mga check po ng internal audit ng department or mga QAU report po, possible po.
SRH: At ano pong time frame din nung fraud at saka internal audits po na iyon para matukoy kung mayroon sa 15 na papasok sa blacklist ng department?
Usec. Cabral: Hindi ko po alam yung instruction ni former Secretary Bonoan. Pero alam ko po, nagpaikot na po siya ng mga quality assurance unit sa lahat po ng mga regional offices. Yung fraud audit po ay kino-conduct ng Commission on Audit. So, sabi po nila, isang buwan.
SRH: Isang buwan po ang fraud audit at internal audit.
Usec. Cabral: Yung internal audit po, sa amin po yun.
SRH: Sa inyo naman, sa department.
Usec. Cabral: Mayroon pong internal audit sa amin na under ng Office of the Secretary.
SRH: So, pwede namin itanong sa bagong Secretary ganong katagal yung internal audit. Yun naman pong quality assurance unit na trabaho, kailan po matatapos iyon?
Usec. Cabral: Sa pagkakaalam ko po kasi under ng technical services yun, ay meron na pong dineploy yung undersecretary namin for technical services ng mga quality assurance units sa mga regional offices.
SRH: Yes, nabanggit niyo po. Anong timeframe po nila?
Usec. Cabral: Hindi ko lang po alam kung ano po yung timetable nila, but alam ko po na parang last week or a week before, parang 50 teams na yata po, but I’m not so sure, ang pinaikot. Composed po ng representative ng Bureau of Construction, Bureau of Quality and… Bureau of Research and Standards and BQS, Quality and Safety.
SRH: Ipa-follow up po namin kayo kung kailan hangga’t maaga dapat matatapos yun.
Usec. Cabral: Yes, Your Honor, Madam Chair.
SRH: Salamat, Usec. Cabral. And Mr. Chair, dahil napag-uusapan na rin kahit kanina yung audit, itanong ko po sa DPWH pa rin, Usec. Cabral, pero kaugnay po ng audit na pag-uusapan kanina. Ano namang uri ng warranty ang mayroon sa mga proyektong ito? Ibig sabihin, kapag po nasira yung isang flood control project, pwede po bang paayos sa kanila at patapusin at no cost to government?
Usec. Cabral: Your Honor, sasagutin ko po yan sa pagkakaalam ko.
SRH: Of course po.
Usec. Cabral: Kasi planning po and PPP (Public-Private Partnership) ang hawak ko. Alam ko po may one-year warranty pagkatapos po ma-declare na completed. So yung one-year warranty po, after that tatanggapin po ng implementing office for the certificate of acceptance. Yun po, during that period po, kung meron na-observe na mga defects, kailangan pong ipa-correct nila sa mga contractor at no cost to the government, Your Honor, Mr. Chair. At kung hindi po nila i-correct, sa pagkakaalam ko po, pinapatawan po sila ng, ay, parang nire-recover po yata lahat ng mga monies or retention money or billing, hindi po papayagang makakubra ng final billing. Kasi alam ko po, requirement po yung certificate of acceptance para ho makakubra ng final billing. Sa pagkakaalam ko po, Your Honor, Mr. Chair.
SRH: Kahit po one year lang pala yung warranty Usec. at parang napaka-iksi po para sa mga infrastructure projects kasama na po itong mga flood control projects, eh siguro naman within one year din natatapos yung audit report. So kaagad, ibinibigay po sa DPWH, kaagad na nakukuha ng pansin ninyo kung may sinasabi ang Commission on Audit na mga nasirang proyekto under the standards set by the department, lalo na po kung ghost, as in invisible.
Usec. Cabral: Tama po.
SRH: So moving forward, sa mga ganyang klase mga proyekto, hindi ba pwedeng at no cost to government, ipagawa ulit sa contractor or patapusin or pag-appearin kung ghost lang po iyon?
Usec. Cabral: Tama po, Your Honor, Mr. Chair, na lahat po ng depekto na as a result of their workmanship, ay dapat pong i-correct ng contractor at no cost to the government.
SRH: Yes, Mr. Chair, SP Pro Temp.
SP Pro Tempore Estrada: Madam Cabral, tutal wala na si Secretary Bonoan, ikaw na yung representative ng DPWH. Doon sa 15 construction company na binanggit ni Presidente, meron bang ongoing projects ngayon as we speak? Doon sa 15 na binanggit ni Pangulo?
Usec. Cabral: Palagay ko po meron dahil…
SP Pro Tempore Estrada: Palagay mo?
Usec. Cabral: Opo.
SP Pro Tempore Estrada: You have to be firm.
Usec. Cabral: Pasensya na po, Your Honor, Mr. Chair, kasi hindi po ako operations.
SP Pro Tempore Estrada: Okay, last question. Sa pagkakaalam mo, may ghost project ba?
Usec. Cabral: Sinabi ni Secretary nung…
SP Pro Tempore Estrada: Yes, oo nga. Sa pagkakaalam mo.
Usec. Cabral: Yun po yung sinabi ni Secretary.
SP Pro Tempore Estrada: Sa pagkakalam mo nga. In your own opinion.
Usec. Cabral: Hindi ko po masasagot na confirm eh, dahil hindi ko po alam kung ano yung nangyayari sa operations. Pero yun po yung sinabi ni Secretary.
SP Pro Tempore Estrada: So you believe, you support the statement of the former Secretary that indeed there are ghost projects?
Usec. Cabral: Yes, Your Honor.
SP Pro Tempore Estrada: And can you identify those contractors who are involved in these ghost projects?
Usec. Cabral: Hindi ko pa po alam dahil may nago-audit po. Baka po yung director namin ng internal audit na nasa likod makakapagsabi po kung ano po yung resulta ng audit. Because the internal audit po ng department ay directly under kay Secretary. Mr. Chair, i-qualify ko rin po yung tinanong ni Sen. Risa.
SRH: Yes, Mr. Chair.
Usec. Cabral: Sabi po ng operations, five years na po pag-structural.
SRH: That’s better po, Mr. Chair.
Usec. Cabral: Sa flood control daw po, 15 years for permanent structure.
SRH: Five years sa flood control, 15 years sa permanent structure.
Usec. Cabral: I suppose yun po yung tulay.
SRH: So hindi po tinuturing na permanent structure ang flood control?
Usec. Cabral: Semi-permanent daw po.
SRH: Semi-permanent. And yung tinuturing yung permanent structures?
Usec. Cabral: Mga tulay po, siguro, at mga buildings.
SRH: So within the five years, kapag po nasira o nakitang substandard or ghost, it should not take five years to see or unsee a ghost project na flood control. Moving forward, sa tingin nyo papayag ang department, paayos yan, pa-appearin yan, paitaas sa standards ang flood control project at no cost to government?
Usec. Cabral: Dapat po, Your Honor.
SRH: Dapat lang po talaga, ma’am. Ngayon, bukod po doon sa suspension, yung sinabi ni Chair kanina na revocation, mayroon na ba tayong doble gastos, doble danyos policy? Kung saan, pagbabayarin ng doble. Una, para sa construction. Pangalawa, sa repair. Yung mga contractor, kung sila ay may substandard project. Sa tingin nyo po ba, ideya ito, itong doble gastos, doble danyos policy, ideya na pwedeng suportahan ng bagong secretary? Kasi gusto ko lang pong i-remind, Mr. Chair, ang department, na hindi dapat taongbayan ang gumastos ng doble kapag palpak yung flood control project.
Usec. Cabral: Pwede po Madam Chair na pag-aralan yan. I’m sure anything po na makakatulong para masiguradong tama yung proyekto, yung kalidad at yung hindi ghost ay susuportahan po ng buong departamento.
SRH: Okay, so ifa-follow up po namin yan sa inyo, isa pang dagdag na consequence o parusa para sa, lalo na para sa proyekto sa flood control. Kasi kanina, Mr. Chair, hindi ko nga alam kung ako’y matutuwa o iiyak na, ito, naghi-hearing tayo samantalang suspended na naman ang trabaho at saka pagpasok sa eskwelahan, sa public, sa government, dahil sa ulan at napipintong baha na naman.
One last question, Mr. Chair. Salamat po, Mr. Chair. Para po kay Deputy Commissioner (Larry) Barcelo ng BIR. May imbestigasyon na po ba ang BIR kung nagbabayad ng tamang buwis ang mga Discaya at ang kanilang mga kumpanya, pati na rin po lahat ng mga kumpanya at personalidad na sangkot sa flood control scam.
Deputy Commissioner Barcelo: Yes, Your Honor. The Commissioner has already stated before that all those initially 15 contractors will be subjected to BIR investigation, Your Honor.
SRH: Will be subjected? Are they not yet being subjected as we speak? They are subjected Deputy Commissioner Barcelo: in the sense that a letter of authority to kick off the investigations are now being issued by the BIR Commissioner and it is for service to the companies involved.
SRH: So will be served pa lang? Kailan po ise-serve?
Deputy Commissioner Barcelo: Upon issuance, Your Honor, I understand they were already issued and every opportunity for the BIR examiners to serve them, they will be served, Your Honor.
SRH: So the letter was already issued, pero ise-serve pa dun sa labinglima. Kailan po mase-serve?
Deputy Commissioner Barcelo: There were companies that were already issued, LOA, your honor, and there are still that have not yet been served the letter of authority and this will be served.
SRH: At kailan po sila, within how many days kailangan humarap sila or sumagot sa bureau?
Deputy Commissioner Barcelo: As soon as they receive the LOA, the BIR will be issuing some notices to them to submit documents for the investigation and there are procedures for that, Your Honor, later on when the BIR come up with their findings and they are entitled of course to notice.
SRH: Pero yung initial submission, ilang araw? Once ma-issuehan ng letter of authority?
Deputy Commissioner Barcelo: Your Honor, maybe it could be five days, 10 days to 15 days.
SRH: Five to 15 days. Alright. Salamat po, Mr. Chair. Sa next round ko po, itatanong ko po sa BIR kung nakikipag-unayan na rin sila sa AMLC (Anti-Money Laundering Council). Kasi yung graft and corruption ay predicate crimes para sa money laundering. At itatanong ko rin po yung papeles ng apat sa Discaya companies na nagpapakita ng pambihirang pagtaas ng level of capitalization in the billions po, Mr. Chair. Itatanong ko kung ito po ba ay tinitignan na ng BIR at in coordination na rin po sa AMLC. Salamat po, Mr. Chair.
