Mga dahilan ng pag-akyat ng real GNI at real GDP

UMANGAT ang real GNI at real GDP growth ng 8.2% at 5.5%, ayon sa pagkakasunod, noong ikalawang quarter ng 2025.  Ano ang mga dahilan ng pag-akyat ng mga ito? Aabutin kaya ng bansa ang DBCC revised GDP projection na 5.5-6.5% sa 2025 ?

Noong ikalawang quarter, umakyat ang paglago ng Gross National Income (GNI)  at ng Gross Domestic Product (GDP). Sa GNI, ito ay lumobo ng 8.2% mula sa 7.2% ngunit sa  GDP, ito ay lumukso ng 5.5% mula sa 5.4%. (Table 1) Katiting lang na mas mababa ito kaysa sa revised projection na 5.5-6.5% growth ng mga economic authorities para sa buong 2025.

Ano ang kaibhan ng GNI sa GDP? Ang GDP ay ang kita ng mga Pilipino mula sa mga trabaho at negosyo nila sa loob ng bansa. Sa GNI naman, kasama ang net primary income from the rest of the world (NPIROW) —mga remittances a galing sa kita ng mga overseas Filipino workers (OFWs) at Filipino investors. Binabawas dito ang kita ng mga foreign expatriates na nire-remit naman sa ibang bansa.

Kapag umakyat ang GNI, natatangay nito ang GDP pataas. Kasi ang kita ng mga OFWs at Filipino investors ay ginagamit sa mga gastusin ng mga pamilya at kapital ng mga local na negosyo. Ang ibang di nagagastos ay inilalagak sa mga bangko at ipinupuhunan sa stock market na siya namang ipinapautang o ginagawang kapital ng mga negosyo.  Ang NPIROW ay lumago ng 32.8% noong ikalawang quarter, mas malaki kaysa sa 22% noong unang quarter. Ito ang isa sa mga pinakamalaking income booster ng Pilipinas.

Anu-ano ang mga dahilan ng pag-akyat ng GDP?

Una, ang agrikultura ay lumukso ng 7.0% mula sa negatibong paglago noong nakaraang taon.  Nagtala ito ng -2.7% na pagbagsak noong ikatlong quarter ng 2024 at -1.6% na pagbagsak noong ikaapat na quarter. Walang El Niño, bagyo at anumang sama ng panahon na nanalasa sa unang dalawang quarters. Dahil dito, umakyat ang produksyon ng 14  sa 20 major crops kabilang sa mga malalaki ay ang asukal (307.2%), mais (29.8%), palay (14.2%), kape (12.8%), cacao (10.1%), tabako (8.3%), support activities (7.9%) at rubber (7.3%).

Ikalawa, ang services sector ay umakyat ng 6.9% noong ikalawang quarter mula sa 6.2% na paglago noong unang quarter. Nanatiling masigla ang lahat ng sector kabilang ang public administration and defense (12.8%), education (11.8%), at human health and social work activities (10.6%). Ganoon din ang mga malalaking sector na gaya ng transportation and storage (8.6%), accommodation and food service activities (7.4%) real estate and ownership of dwellings (6.1%), professional and business services (5.8%), at financing and insurance (5.6%).

Ikatlo, ang industriya ay lumago ng 2.1%. Ito ang pinakamababang growth rate ng industriya kapag tinanggal ang panahon ng COVID. Dahil ito sa patuloy na mataas na interest rates. Lumagapak ang manufacturing ng 2.7%, at mining and quarrying ng -2.9%.  Sinabayan  nito ang pagbagal ng construction (2.0% mula sa 7.0%), at electricity (1.1% mula sa 2.7%).  Sa manufacturing, lumagapak ang basic metals (-39.7%), petroleum products (-12.2%), chemicals (-6.6%), at machinery and equipment  (-2.8%).

By expenditure, bumandera ang durable equipment (10.6%) at government consumption (8.7%);  inunahan ng pamahalaan ang napipintong ban ng public works sa panahon ng eleksiyon. Nakabawi ang exports of goods (10.6%) dahil sa pagbalikwas ng electronics, at household consumption  (5.5%) dahil pabulusok pababa ang inflation rate. Ngunit dahil mataas pa ang interest rates, ang Gross Capital Formation (GCF) ay nanatiling matumal sa 0.6% noong ikalawang quarter dahil sa pagbagsak ng construction. Mahina ang demand ng bagong office space dahil tumaas ang vacancy rates sa mga gusali sa business centers ng bansa .

Dumausdos ang exports of services ng -4.2% na galing sa masiglang 6.3% noong unang quarter. Bumagsak kasi ang mga pinakamalaking sector gaya ng travel (-17.5%), manufacturing services (-17.3%) at business services (1.0%).

Malungkot na di naabot ng bansa ang low-end ng revised growth projection na 5.5%; ngunit ang bansa ay pumangalawa sa ASEAN sa GDP growth noong unang kalahati ng taon. Nauna ang Vietnam sa 7.4% growth; pumangatlo ang Indonesia sa 4.5%; na sinundan ng Malaysia (4.5%),  Singapore (4.1%), at Thailand (3.1%).

Sa ikalawang kalahati ng 2025, malaki ang tsansang makabawi ang ekonomiya bansa. Kailangan lang ng 5.6% growth para maabot ang lower end na target ngunit kung ang higher-end ang aabutin, kailangang lalago ang ekonomiya ng 7.5%. Ang magandang balita ay narrating  na ng inflation ang pinakamababa nitong antas na 0.9% noong Hulyo 2025 sa loob ng anim na taon. Naniniguro ang mga negosyante na bawasan ulit ng Bangko Sentral ng Pilipinas (BSP) ang policy rate ng 25 bps sa mga susunod na miting nito.

Patuloy ang madilim na kaguluhan sa taripa at mga giyera sa buong mundo. Ngunit may pag-asa pang umangat nang bahagya ang mga ekonomiya sa Asya dahil nasubukan na ang kanilang katatagan sa gitna ng mga sakuna.