SUMANG-AYON ang Estados Unidos at Iran sa isang dalawang linggong tigil-putukan halos isang oras bago ang deadline ni Pangulong Donald Trump nitong Miyerkules na pupulbusin ang Iran kapag hindi binuksan ang Strait of Hormuz, na nagdulot ng pandaigdigang ginhawa kasabay ng pangamba.
Pumayag ang Tehran na pansamantalang buksan muli ang Strait of Hormuz, kung saan dumadaan ang malaking bahagi ng langis, gas, at pataba sa mundo, na nagpagaan sa mga pangamba para sa lumalalang pandaigdigang ekonomiya.
Bagama’t tinanggap ng buong mundo ang anunsyo, marami pa ring kailangang gawin upang maiwasan ang pagbabalik sa labanan, kung saan nanawagan ang pinuno ng UN na si Antonio Guterres sa lahat ng partido na “ihanda ang daan tungo sa isang pangmatagalan at komprehensibong kapayapaan.”
Bilang pagbibigay-diin sa kawalang-katiyakan ng kasunduan, nagkaroon ng mga pagsabog nitong Miyerkules ng umaga sa Manama sa Bahrain, kung saan sinisisi ng mga awtoridad ang “agresibong Iranian.”
Itinuring din ng Iran ang tigil-putukan bilang isang panalo at sinabing sumang-ayon itong makipag-usap sa US simula sa Biyernes sa Pakistan upang wakasan ang tunggalian.
“The enemy has suffered an undeniable, historic and crushing defeat in its cowardly, illegal and criminal war against the Iranian nation,” saad ng isang pahayag mula sa Iranian Supreme National Security Council.
“Iran achieved a great victory.”
Sinabi ng White House na sumang-ayon din ang Israel sa tigil-putukan, ngunit sinabi ni Punong Ministro Benjamin Netanyahu na hindi kasama rito ang Lebanon, kung saan ang operasyon ng Israel bilang tugon sa pagpapaputok ng rocket ng Hezbollah na sinusuportahan ng Iran ay pumatay ng mahigit 1,500 katao, ayon sa mga awtoridad ng Lebanon.
Nitong Miyerkules, ipinagpatuloy ng militar ng Israel ang digmaan sa Lebanon, binalaan ang mga residente ng isang gusali malapit sa katimugang lungsod ng Tire na lumikas, at iniulat ng media ng Lebanon ang panibagong mga pag-atake.
Hinikayat ng Israel si Trump na ilunsad ang digmaan laban sa Iran, ang mortal nitong kaaway, at sa mga unang pag-atake ay napatay ang matagal nang nanunungkulan na kataas-taasang pinuno ng Tehran, si Ayatollah Ali Khamenei.
Ang isang kasunduang pangkapayapaan ay mag-iiwan sa Islamikong republika sa kabila ng pag-asa ng US at Israel na mapabagsak ito. Sinabi ng US at Israel na inatake nila ang Iran upang pahinain ang kapasidad militar nito.
Ligtas na pagbubukas
Sinabi ni Trump na nakausap na niya ang mga pinuno ng Pakistan na “humiling na ipagpaliban ko ang mapanirang puwersa na ipapadala ngayong gabi sa Iran.”
Kalaunan ay sinabi niya sa Agence France-Presse (AFP) na naniniwala siyang nakatulong ang Tsina upang makipagnegosasyon ang Tehran.
“Subject to the Islamic Republic of Iran agreeing to the COMPLETE, IMMEDIATE, and SAFE OPENING of the Strait of Hormuz, I agree to suspend the bombing and attack of Iran for a period of two weeks,” sulat ni Trump sa kanyang Truth Social platform nitong Martes.
Nagtakda si Trump ng deadline para sa Iran na buksan ang Strait of Hormuz pagsapit ng hatinggabi ng GMT.
Kinumpirma ni Iranian Foreign Minister Abbas Araghchi ang ligtas na pagdaan ng mga barko sa strait ng dalawang linggo, na pinayagan ng Tehran bilang tugon sa digmaan.
“If attacks against Iran are halted, our Powerful Armed Forces will cease their defensive operations,” sabi ni Araghchi.
Kalaunan nitong Miyerkules, nag-post si Trump sa social media na ang US ay “will be helping with the traffic buildup in the Strait of Hormuz.”
Presyo ng langis, bumaba
Bumagsak ang presyo ng langis ng mahigit 17 porsyento matapos ang anunsyo ng tigil-putukan, habang ang natural gas ng Europa ay bumaba ng 20 porsyento. Tumaas din ang presyo ng mga stock sa maagang kalakalan nitong Miyerkules sa Asya.
Sinabi ni Trump na ang US ay “napakalayo na ng narating” sa pakikipagnegosasyon para sa isang pangmatagalang kasunduan sa Iran, na nagsumite ng 10-puntong plano na aniya’y “workable.”
Ngunit hayagang inilabas ng Iran ang mga puntong kumukuha ng mga maximalist na posisyon, kabilang ang pag-aalis ng matagal nang mga parusa ng US, paggarantiya sa sarili nitong “dominyon” sa strait at pag-aalis ng mga puwersa ng US mula sa rehiyon.
Mahalaga rin dito na irerekomenda ng plano nito sa Washington na tanggapin ang programa nitong pagpapayaman ng uranium.
Iginiit ni Trump na malapit nang gumawa ang Iran ng bomba atomika, isang pahayag na hindi sinusuportahan ng UN nuclear watchdog at karamihan sa mga tagamasid.
Iginiit niya na ang materyal na nukleyar ay sakop ng anumang kasunduang pangkapayapaan.
“That will be perfectly taken care of, or I wouldn’t have settled,” sabi ni Trump, nang hindi nagbibigay ng anumang detalye tungkol sa kung ano ang mangyayari sa uranium.
Hindi sasabihin ni Trump kung babalik siya sa kanyang mga orihinal na banta na sirain ang lahat ng planta ng kuryente at mga tulay sa buong bansa na may 90 milyong populasyon kung sakaling mabigo ang kasunduan.
“You’re going to have to see,” sabi niya.
Ang pinuno ng US ay nagbanta ng mga nakakagulat kahit ayon sa sarili niyang pamantayan nang magbabala siya na “a whole civilization will die tonight, never to be brought back again. I don’t want that to happen, but it probably will.” Halaw sa ulat ng The Manila Times