SA isang press briefing ni Ombudsman Jesus Crispin Remulla, kasalukuyang naghahanda ang kanyang tanggapan ng kasong plunder laban kina dating Speaker Martin Romualdez at dating Senate President Francis Escudero kaugnay ng umano’y anomalya sa pambansang budget at flood control projects.
Ayon kay Remulla, inaasahang maisasampa ang reklamo bago matapos ang buwan ng Mayo, habang patuloy pang pinagtitibay ang mga kinakailangang ebidensya upang mabuo ang kaso.
Ano ang kaso at ano ang “plunder”?
Ang kasong inihahanda ay plunder, isang mabigat na krimen sa ilalim ng batas ng Pilipinas. Ang plunder ay tumutukoy sa malakihang pagnanakaw o maling paggamit ng pondo ng gobyerno na karaniwang umaabot sa hindi bababa sa ₱50 milyon at isinasagawa sa pamamagitan ng sabwatan o conspiracy.
Ang conspiracy ay nangangahulugang may dalawa o higit pang tao na nagkaisa o nagsabwatan upang maisagawa ang isang ilegal na gawain.
Ayon kay Remulla, ang “element of conspiracy” ay “involved in the preparation of the complaint.”
Ipinapahiwatig nito na sinusuri ng Ombudsman ang posibleng koordinasyon ng mga opisyal kaugnay sa umano’y iregularidad sa proseso ng badyet.
Paano nauugnay ang badyet sa kaso?
Ayon sa Ombudsman, ang reklamo ay may kaugnayan sa paraan ng pagpasa at implementasyon ng pambansang badyet.
Ayon kay Remulla, “It’s actually the way that the budget was passed upon by the two houses and how many things happened to have been implemented because of that.”
Ang tinutukoy na “two houses” ay ang House of Representatives at Senado—ang dalawang kapulungan ng Kongreso na may kapangyarihang magtalakay at mag-apruba ng pambansang badyet.
Ibig sabihin, hindi lamang ang mga proyekto ang sinusuri, kundi pati ang mismong proseso kung paano ito napagkasunduan at naipatupad.
Kaugnayan sa flood control projects
Isa sa mga pangunahing bahagi ng imbestigasyon ay ang mga proyektong may kaugnayan sa flood control.
Ayon kay Remulla, ang reklamo ay “flood control-related in so many ways.”
Ang flood control projects ay mga programang pang-imprastraktura na layuning maiwasan o mabawasan ang pagbaha. Kabilang dito ang pagtatayo ng drainage systems, dike, floodways, at iba pang mekanismo sa pamamahala ng tubig.
Sa kontekstong ito, sinusuri kung paano naaprubahan at naipatupad ang mga proyektong ito sa ilalim ng badyet.
Saklaw ng imbestigasyon
Hindi lamang nakatuon sa iisang taon ang imbestigasyon ng Ombudsman.
Ayon kay Remulla, “Right now, we are looking into ‘24 and ‘25 but it can go back to as far as the time of Speaker (Lord Allan) Velasco.”
Ibig sabihin, sinisilip ang mga pangyayari mula 2024 hanggang 2025, ngunit maaari pa itong palawakin hanggang sa panahon ni Lord Allan Velasco bilang Speaker.
Posibleng paglawak ng kaso
Binanggit din ng Ombudsman na maaaring hindi lamang sina Romualdez at Escudero ang masasangkot sa kaso.
Ayon kay Remulla, “many other members of the two chambers could be included in the plunder complaint being prepared.”
Ipinapakita nito na patuloy pang tinutukoy kung sinu-sino ang maaaring may kaugnayan sa isinasagawang imbestigasyon.
Pahayag ng kampo ni Romualdez
Sa panig ni Romualdez, sinabi ng kanyang kampo na makikipagtulungan siya sa oras na maisampa ang reklamo.
Nauna na rin niyang itinanggi ang anumang pagkakasangkot sa iregularidad.
Ayon kay Romualdez, “I have never authorized, instructed, or allowed anyone to engage in any conduct that would betray the people or taint my name.”
Dagdag pa niya: “I never received any kickback from any infrastructure project.”
Ang kickback ay tumutukoy sa ilegal na komisyon o bahagi ng pera na ibinibigay kapalit ng pabor o kontrata, karaniwang kaugnay ng mga proyekto ng gobyerno.
Noong Setyembre 17, 2025, nagbitiw si Romualdez bilang Speaker ng House of Representatives.