AYON sa isang miyembro ng House Justice Committee “mataas ang kanilang kumpiyansa” na mararating nila ang kinakailangang 106 na boto sa isang plenaryo para i-impeach si Vice President Sara Duterte dahil umano sa napakaraming ebidensyang iniharap sa mga pagdinig ng komite.
Sa isang press briefing sa Quezon City nitong Sabado, sinabi ni Bicol Saro Party-list Rep. Terry Ridon na ang pag-abot sa 106 na boto na kailangan upang maiangat ang mga artikulo ng impeachment sa Plenary ay “hindi mahirap malampasan,” ngunit idinagdag na hahayaan nila ang bawat miyembro ng Kamara na magdesisyon para sa kanilang sarili batay sa kanilang konsensya at ebidensya.
“But I am quite certain, based on the evidence of unexplained wealth, confidential funds, and the threats against the president — they can just choose from those. I think they will be convinced eventually,” dagdag ni Ridon.
Nabanggit ni Ridon na ang 53 miyembro ng House Justice committee na bumoto para sa probable cause ang naglagay sa kanila sa tamang landas upang makakuha ng karagdagang 53 pa upang maabot ang kinakailangang 106 na boto — isang-katlo ng lahat ng miyembro ng Kamara — upang i-impeach si Duterte at ipadala ang kanyang kaso sa paglilitis sa Senado.
Sinabi ng ilang miyembro ng Kamara na ang bilang ay nananatiling pabago-bago dahil ang ilan ay nananatiling hindi pa nakakapagdesisyon o nagpahiwatig na na hindi sila boboto para sa mga artikulong ipapadala sa Senado.
Sinabi ng National Unity Party, ang pangalawang pinakamalaking partido sa Kapulungan na may kinatawan na may mahigit 55 miyembro, na ilalabas nila ang kanilang desisyon sa Mayo 5, sa sandaling magbalik ang sesyon ng kongreso.
Sinabi ni Manila Rep. Rolando Valeriano na ang kanilang orihinal na paninindigan ay isang “boto ng konsensya.”
“You will eventually find out if we will take a party stand or if it will be a conscience vote; however, historically, we in the NUP have never really been dictated to,” sabi ni Valeriano.
Dagdag niya na walang sinuman sa kanilang partido ang pagagalitan kung pipiliin nilang bumoto laban sa paninindigan ng partido.
Sinabi ng Nationalist People’s Coalition, isa pang pangunahing partido sa Kamara na may 34 na miyembro, na hihintayin muna nito ang ulat ng komite bago magbigay ng paninindigan.
“We will await copy of final committee report and discuss soon,” sabi ni Quezon Rep. Mark Enverga, senior NPC official, sa isang text message.
Samantala, sinabi ni Quezon City Rep. Bong Suntay, isang kilalang kaalyado ni Duterte, na ang 106-botong threshold ay maaaring “makamit” ngunit hindi kung walang pagsisikap.
“A lot of factors will come into play: first, the political affiliation and political leanings of the person; [second], the sentiments of their constituency — whether they are for or against impeachment at this time, with only two years remaining and given the many controversies currently unfolding and surrounding our country,” sabi ni Suntay.
Sinabi niya na naniniwala siyang maraming mambabatas ang magtatanong din sa mga artikulo sa mga plenaryong debate na nakatakda sa Mayo 11.
“As we all know, not all members of Congress were able to participate in the committee hearing where the members of the Committee on Justice presented their opinions. So, if they have questions they would like to ask, those would be addressed during the plenary debates once the Committee on Justice report is moved forward,” sabi ni Suntay.
Inaasahan din na ang apat na miyembrong bloke ni Duterte sa Kongreso — na pinamumunuan nina Davao City Reps. Paolo at Omar Duterte at Isidro Ungab, kasama ang Pwersa ng Pilipinong Pandaragat Rep. Harold Duterte — ay boboto laban sa impeachment.
Ang isa pang mambabatas na hayagang nagpahayag na hindi siya boboto para sa impeachment ay si Batangas Rep. Leandro Leviste, na nagsabing ang mga paglilitis ay isang “pag-aaksaya lamang ng oras.”
Samantala, sinabi ni Ridon na ang maling paggamit ng mga kumpidensyal na pondo, ang P448 milyon na iniutos na ibalik ng Commission on Audit, at ang P6.77 bilyong papasok na pondo, at ang mga banta ni Duterte laban kina Pangulong Ferdinand Marcos Jr., unang ginang Liza Marcos, at dating tagapagsalita na si Martin Romualdez ay pagsasama-samahin sa hindi bababa sa apat na artikulo ng impeachment na aaprubahan ng komite ngayong Lunes, Mayo 4.
Sinabi rin ni Ridon na ang komposisyon ng House Prosecution Team ay pinag-uusapan na ngayon, kung saan ilang pangalan ang inilabas. Ang ilan sa kanila ay nasa unang pangkat ng mga tagausig sa nawalang bisa na kaso ng impeachment ni Duterte noong ika-19 na Kongreso.
Kabilang dito ang chairman ng House Justice Panel at Batangas Rep. Gerville Luistro, Rep. Joel Chua, Jonathan Keith Flores, Ramon Rodrigo Gutierrez, Ysabel Zamora, Lordan Suan, Jose Manuel Diokno, Leila de Lima, at si Ridon mismo.
Hinamon din ni Ridon si Davao Rep. Paolo Duterte na patunayan ang kanyang mga pahayag na ilang mambabatas ang tinatawag para bumoto para sa impeachment o kung hindi ay babawasan ang kanilang pondo.
“I don’t think there’s any reward needed to impeach the vice president (because) the evidence is clear,” sabi ni Ridon.
Impeachment court
Noong nakaraang linggo rin, sinabi ni Senate President Pro Tempore Panfilo Lacson na maaaring agad na magpulong ang Senado bilang isang impeachment court kapag natanggap na ang mga artikulo ng impeachment laban sa bise presidente, ngunit malamang na hindi magsisimula ang paglilitis bago ang Hunyo dahil sa mga kinakailangang proseso bago ang paglilitis.
Sinabi ni Lacson na pabor si Senate President Vicente Sotto III sa agarang pagpupulong ng impeachment court kapag naipasa na ang mga artikulo.
Gayunpaman, binanggit niya na ang mga karaniwang pamamaraan — kabilang ang pag-isyu ng mga patawag, pagsusumite ng mga tugon, at isang paunang kumperensya — ay maaaring tumagal nang hindi bababa sa tatlong linggo bago magsimula ang paglilitis mismo.
“Kapag naipadala na sa amin ang mga artikulo ng impeachment, kung susundin namin ang mga proseso, pinag-uusapan namin ang hindi bababa sa tatlong linggo bago magsimula ang aktwal na paglilitis,” sabi ni Lacson sa isang panayam sa radyo.
Aniya, ang isang paunang kumperensya, o pre-trial, ay magbibigay-daan sa parehong panel ng prosekusyon at depensa na tukuyin ang mga isyu, magtakda ng mga katotohanan, at markahan ang mga posibleng ebidensya nang maaga.
Binanggit ni Lacson ang impeachment trial ng yumaong Chief Justice Renato Corona bilang isang halimbawa kung bakit kinakailangan ang isang nakabalangkas na yugto ng pre-trial.
Aniya, ang kawalan ng ganitong proseso sa panahon ng paglilitis na iyon ay humantong sa kalituhan sa proseso, kabilang ang pagpapakilala ng mga tinatawag na “mga sorpresang saksi.”
“It is better to have a preliminary conference where the prosecution and defense agree on which issues would be tackled and which would not before the trial,” aniya.
Tungkol sa posibilidad ng isang temporary restraining order (TRO) mula sa Korte Suprema, sinabi ni Lacson na ang impeachment court ay mag-uusap at kolektibong magpapasya kung sakaling magkaroon ng ganitong sitwasyon.
Pinanindigan niya na maliban kung mag-isyu ng TRO, dapat ituloy ang paglilitis. Gayunpaman, binigyang-diin niya na ang anumang utos ng korte ay tatalakayin at sasailalim sa botohan ng mga senator-judge.
“The impeachment court is a constitutional body…. Its decision cannot be appealed even before the Supreme Court,” aniya, habang binabanggit na ang pagsunod sa mga legal na proseso ay pagdedebatihan pa rin sa loob ng korte kung kinakailangan.
Isiniwalat din ni Lacson na nagpulong ang mga senador nitong nakaraang Huwebes upang maghanda para sa posibleng paglilitis.
Sa pulong, pinaalalahanan ang mga miyembro na kumilos bilang mga walang kinikilingang hukom at iwasan ang pagpapakita ng pagkiling sa alinman sa prosekusyon o sa depensa.
Si Sen. Robinhood Padilla, isang miyembro ng minority bloc, ay dumalo sa pulong at hiniling na iparating ang paalala sa kanyang mga kasamahan.
“We must listen to the questions during direct and cross-examination, and base our decisions on the evidence,” sabi ni Lacson.
Badyet
Idinagdag ni Lacson na maaaring mayroon pa ring humigit-kumulang P27 milyon para sa mga paglilitis sa impeachment sa ilalim ng patuloy na mga apropriyasyon sa pambansang badyet ng 2025. Sa P27.544 milyon na inilaan para sa mga gastusin na may kaugnayan sa impeachment noong nakaraang taon, humigit-kumulang P512,000 lamang ang nagastos, pangunahin na para sa mga damit ng mga senador-hukom, mga materyales sa pagkakakilanlan, at mga kaugnay na bagay.
Aniya, maaaring magamit pa rin ang mga hindi nagamit na pondo ngayong taon, ngunit ibabalik ito sa Pambansang Kagawaran ng Pananalapi kung hindi magagastos. Halaw sa mga ulat nina Red Mendoza at Javier Joe Ismael sa The Manila Times