SINAMPAHAN na ng pulis ng kasong murder ang 15-taong gulang na Grade 9 student na sangkot sa pamamaril sa San Jose National High School sa Tacloban City na ikinasawi ng tatlo at nagdulot ng sugat sa 20 pang iba.
Ayon sa reklamo, na isinampa sa Office of the City Prosecutor ng Tacloban, isinampa ang tatlong bilang ng murder, tatlong counts ng frustrated murder, at multiple counts of serious physical injuries laban sa 15-taong gulang.
Ang suspek at ang mga witness ay humarap sa Bulwagan ng Katarungan nitong Martes ng gabi habang ipinagpapatuloy ang imbestigasyon.
Samantala, walang kasong isinampa sa suspek na 14-taong gulang dahil exempted ito sa criminal liability sa ilalim ng Juvenile Justice and Welfafe Act subalit sasailalim sa intervention program ng Regional Rehabilitation Center for Youth sa Tanauan. Leyte sa pangangalaga ng Department of Social Welfare and Development (DSWD).
Ipinaliwanag ng pulisya na ang 15-taong gulang lamang ang kinasuhan matapos isagawa ang krimen na may pang-unawa o discernment batay sa isinasaad ng Republic Act 9344 o ang Juvenile Justice and Welfare Act of 2006.
Nagpositibo sa gunpowder nitrates ang dalawang suspek. Nagpositibo rin ang baril na ginamit sa pamamaril.
Samantala, sinabi ng isang legal expert na kailangang mapatunayan ng prosecutor na criminally liable at dapat makulong ang 15-taong gulang na suspek kung mapapatunayang ginawa niya ito ng may pang-unawa o discernment.
Ayon kay Melissa Loja na isang legal expert, ang pagsasampa ng kasong murder ay posible sa Republic Act 9344, or the Juvenile Justice and Welfare Act, na nagsasaad na ang mga batang may edad na mas mataas sa 15 pero hindi bababa sa 18-taong gulang ay maaaring mapatunayang criminally liable kung mapapatunayang ginawa nila ito ng may pang-unawa o discernment.
“Yes, the 15-year-old suspect can be charged. He is 15 years old, and under Republic Act 9344, a child above 15 but below 18 is exempt from criminal liability unless he acted with discernment,” paliwanag ni Loja.
Aniya, ang discernment ay tumutukoy sa kakayahan ng isang bata sa oras ng pagkakasala na naunawaan ang pagkakaiba ng tama at mali, at ang mga bunga ng maling gawain, at binanggit ang desisyon ng Korte Suprema noong 2023.
Nilinaw ng desisyon na hindi maaaring ipagpalagay ang pag-unawa sa mga kasong kinasasangkutan ng mga batang may conflict with the law. Dapat itong patunayan ng mga tagausig bilang isang hiwalay na pangyayari nang walang makatwirang pagdududa, habang ang pangwakas na pagpapasya ay nakasalalay sa korte batay sa mga pangyayaring nakapalibot sa kaso.
Kabilang sa mga salik na maaaring isaalang-alang ng mga korte ay ang pag-uugali ng bata bago, habang, at pagkatapos ng pagkakasala, ang uri at kalubhaan ng kilos, ang paggamit ng mga armas, mga pagtatangkang itago ang ebidensya, at mga senyales ng pagpaplano.
Sinabi ni Loja na ang pag-unawa ay iba sa intensyon. Maaaring maunawaan ng isang menor de edad ang gusto niyang gawin, ngunit hinihingi ng batas ang patunay na naunawaan din niya ang pagkakamali at mga bunga ng kilos.
Sinabi ni Loja na maaaring iangat ng depensa ang posibilidad na ang mga suspek ay naimpluwensyahan o “na-groom” online, na maaaring maging mahalaga sa pagtatasa kung mayroon silang kakayahang moral na kilalanin ang mga bunga ng kanilang mga aksyon.
Nauna nang nagpasiya ang Korte Suprema na maaaring matukoy ang katumpakan sa pamamagitan ng mga sirkumstansyal na ebidensya, na binabanggit ang mga salik tulad ng paraan ng paggawa ng krimen, ang paggamit ng mga banta at mga pagsisikap na maiwasan ang pananagutan.
Sinabi ni Loja na ang huling desisyon ay nakasalalay sa hukuman ng paglilitis. Halaw sa ulat ng The Manila Times