SA ika‑128 Araw ng Kalayaan ng Pilipinas, ipinunto ni Senate President Pro Tempore Loren Legarda na nasusukat ang kalayaan sa paraan ng pamamahala, sa mga bagay na ating pinangangalagaan, at sa interes na ating pinaglilingkuran, habang iniuugnay ng Senadora ang diwa ng “Kalayaan. Kinabukasan. Kasaysayan.” sa gawain ng Senado, sa pamana ng kultura, at sa kalikasan.
“Ang tema ngayong taon, ‘Kalayaan. Kinabukasan. Kasaysayan.’, ay paalala na ang kalayaan ay tungkuling dapat isabuhay araw‑araw,” ani Legarda. “Itinatadhana ng ating Konstitusyon na ang lahat ng kapangyarihan ay nagmumula sa taumbayan. Umiiral ang Senado dahil sa atas na iyon. Kapag tayo’y nakikipagdebate, nagsisiyasat, at gumagawa ng batas nang may tapang at integridad, iginagalang natin ang taumbayan na naglagay sa atin sa posisyong ito at ang mga bayani na lumaban para sa Republika,” ani Legarda.
Binanggit niya na ang Senado, bilang kapantay na sangay ng pamahalaan, ay dapat manatiling pangunahing tagapangalaga ng pangakong konstitusyonal ng kalayaan.
“Dapat manatiling marangal na bulwagan ang Senado kung saan tinatalakay ang mga isyu nang walang takot, hinahanap ang mga katotohanan nang walang pag‑aalinlangan, at nagtatakda ng mga pasya na may pinakamataas na pagpapahalaga sa kapakanan ng publiko,” ani Legarda.
“Walang takot, walang presyur, at walang interes na dapat higitan ang ating tungkulin sa Konstitusyon at sa taumbayan, sapagkat sa sandaling hayaang pamunuan ng pananakot, kaginhawaan, o pansariling pakinabang ang ating gawain, binabawasan natin ang mismong kalayaan na ipinagdiriwang natin,” iginiit ng apat na terminong Senadora.
Dagdag pa ni Legarda, nasasalamin ang kalayaan sa mga patakaran at batas na nagpoprotekta sa mga pamayanan at nagbubukas ng tunay na oportunidad para sa lahat.
“Alam nating may bigat ang kalayaan kapag ito’y nakapagbabago ng buhay tungo sa ikabubuti—mula sa hangin na ating nilalanghap, sa huli ng mangingisdang nagbabalik mula sa kasaganaan ng dagat, sa mas matatag na kabuhayan ng mga pamayanan at magsasakang umaasa sa kanilang lupa, at sa disiplina at kaalamang natatamo ng mag‑aaral sa silid‑aralan na humuhubog sa kakayahan at karakter,” ani Legarda.
Isinusulong ni Legarda ang mahahalagang panukalang batas na nagsasalin ng mga prinsipyong ito tungo sa batas. Kabilang dito ang Philippine Clean Air Act of 1999, Ecological Solid Waste Management Act of 2000, at Climate Change Act of 2009 na naglalayong protektahan ang kalusugan, bawasan ang panganib, at magtayo ng mas ligtas na pamayanan. Ipinaglaban din niya ang Magna Carta for Micro, Small, and Medium Enterprises (MSMEs) na nagpapalakas sa maliliit na negosyo at lokal na kabuhayan, at ang Universal Access to Quality Tertiary Education Act na nagpapalawak ng oportunidad para sa mga estudyanteng Pilipino.
Ipinunto rin ni Legarda na ang isang malayang bansa ay dapat kumilala, umunawa, at magpanatili ng kultura at pamana.
“Buhay ang kalayaan kapag nakikita ng ating mamamayan na napapanatili ang kanilang pamana. Kapag pinabayaan natin ito, mas madali tayong mahahati at madidiktahan ng iba,” ani Legarda.
Bukod sa mga proyektong isinulong niya para pangalagaan at buhayin ang kultura—gaya ng pagtatatag ng Schools of Living Traditions, suporta sa paghahabi at mga katutubong pamayanan, at pagpapakita ng kultura sa mga dokumentaryo tulad ng Dayaw at mga aklat gaya ng Everyday Culture—siya rin ang may akda ng National Cultural Heritage Act of 2009 na nagpatibay sa proteksyon ng mga ari‑ariang pangkultura at tradisyon, at ng cultural mapping law na nag‑aatas sa mga lokal na pamahalaan na tukuyin, idokumento, at pangalagaan ang kanilang yamang pangkultura. Ipinapakita ng mga hakbang na ito na nagiging mas malalim ang kalayaan kapag pinahahalagahan ng bansa ang kasaysayan at pinananatili ng mga institusyon ang alaala nito sa patakaran at praktika.
“Ang ating mga bayani ay lumaban para sa kalayaan. Ang tungkulin natin ngayon ay panatilihin ang kalayaang iyon,” diin ni Legarda. “Dapat nating pangalagaan ang ating dagat, kagubatan, at tradisyon, at panatilihing matatag, malaya, at may pananagutan ang ating mga institusyon. Doon lamang natin masasabi na ang kalayaan na ipinaglaban ng ating mga ninuno ay buhay sa ating panahon at ligtas para sa bawat henerasyon ng Pilipinong magmamana ng Republika,” pagtatapos ni Legarda.
