Ano-ano ang nag-ambag sa positive na developments na pag-akyat ng GIR kahit na bumagsak ang balance-of-payments position sa $3.9 bilyong deficit

PATULOY ang pag-akyat ng Gross International Reserves (GIR) kahit na bumagsak ang balance-of-payments position sa -$3.9 bilyong deficit.   Ano-ano ang nag-ambag sa positive na developments na ito?

Noong unang kalahati ng 2025, nagkaroon ng balance-of-payments (BOP) deficit ang bansa na umabot sa $3.7 bilyon na nagkakahalaga ng 1.5% ng GDP, kabaligtaran sa surplus na $1.4 bilyon na nagkakahalaga ng 0.6% ng GDP noong unang kalahati ng 2024. Ito ang pinakamataas na BOP deficit sa loob ng pitong taon.

Ang dahilan nito ay ang pagkalat ng kawalang-katiyakan sa world economy nang umakyat si Pangulong Trump sa poder ng pinakamalaking ekonomiya ng mundo. Dahil sa pagtaas ng taripa sa United States (US) mga produktong ine-export ng mga bansa kasama ang Pilipinas,  lumagapak ang mga stock markets sa buong mundo at  naging matumal ang investment sa buong mundo. Naging matumal din ang tourism receipts at remittances na siyang dating nagpapaganda sa BOP ng Pilipinas pagkatapos ng pandemya. Natigil din ang pagbaba ng inflation at interest rates na sana ay magpapalit sa kulay ng panginorin sa world economy.

Anu-ano ang BOP inflows na naapektahan ng kawalang-katiyakan sa ekonomiya?

Una, biglang bumagsak ang exports of services. Mula $24.6 bilyon noong 2024, lumagapak ito sa $24.4 bilyon, 0.9% na pagbaba. Bumaba ang travel (tourism)  revenues ng 3.8%, mula 5.0 bilyon sa 4.8 bilyon. Nawalan ng gana ang mga dayuhang turista nang makitang bumaba ang halaga ng kanilang kayamanan dahil sa stock at bond market declines sa buong mundo. Nagkaroon din ng maraming gulo sa iba’t ibang bahagi ng mundo — ang  patuloy na giyera ng Rusya at Ukraine at ang paglala ng mga kaguluhan sa Middle East nang bombahin ng Israel ang Gaza at Iran. Ganoon din ang mga kaguluhan sa mga kapitbansa sa Asya gaya ng Indonesia, Nepal at Thailand kung saan nagkaroon ng mga hidwaang sosyal. Bumagsak din ang transport exports mula $2.1 bilyon sa $1.6 bilyon, 23.1% na pagbaba. Lahat ng kategorya ng transport exports ay nakaranas ng pag-urong, mula sa passenger, freight, hanggang sa iba pang mga sektor.

Ikalawa, bumagsak din ang financial account  inflows dahil sa paglipat ng mga pondo ng mga mangangalakal sa ibang bansa. Ito’y dahil sa tinatawag na flight to quality. Karaniwang nangyayari ito kapag masama ang katayuan ng world economy. Lumilipat ang mga pondo mula sa mga emerging economies, gaya ng Pilipinas na kung saan maaaring maapektuhan nang malakihan ang mga halaga ng stock markets at currencies , patungo sa mga advanced economies na mas matibay ang halaga ng mga stocks, bonds at currencies. Sa Table 1, makikita ito sa others na kung saan lumobo ang net financial account outflows mula nagatibong $7 bilyon sa negatibong $12 bilyon.

Ngunit nanatiling masigla ang ibang mga inflows sa BOP.

Nagpakita na ng gilas ang exports of goods na lumukso ng 12.3%, mula sa $28.4 bilyon sa $31.9 bilyon. Ngayon lang umangat ang exports of goods pagkatapos ng dalawang taon na pag-urong. Nakatulong nang malaki  ang exports ng electronics na lumago ng $1.1 bilyon; machinery at equipment na lumago ng $250 milyon; fruits at vegetables, $223 milyon; petroleum products, $155 milyon; at chemicals, $18 milyon.

Ganoon din ang lakas ng primary income receipts na kasama ang kita galing sa iba’t ibang bansa ng mga investments abroad ng mga Pilipinong namumuhunan. Lumukso ito mula sa $8.5 bilyon sa $8.8 bilyon, 4.0% na paglago.

Patuloy din ang kinang ng income inflows galing sa overseas Filipino workers (OFWs) at Pilipinong namumuhunan sa labas ng bansa. Tinatayang 2.33 milyong Pilipinong manggagawa ang na-deploy at bumalik sa kanilang trabaho sa labas ng bansa noong 2023; at umakyat ito sa 2.47 milyon noong 2024. Noong Enero, 421.8 libo ang na-deploy ng Pilipinas, 45.5% na paglago kumpar5a sa nakaraang taon. Ito ang dahilan kung bakit patuloy ang pagtaas ng secondary income receipts o ang overseas Filipino workers’ (OFW) remittances. Lumago ito mula $15.6 bilyon sa $15.9 bilyon, 1.8% na paglago.

Sa kabilang dako, dahil sa 5.4% na GDP growth noong unang kalahati ng taon, lumakas ang imports of goods mula US60.0 bilyon sa $64.4 bilyon. Lahat na kategorya ng imports ay umakyat. Ang pinakamalaking pag-akyat ay nasa telecom equipment at electrical machinery na kung saan lumobo ang imports ng $1.5 bilyon kumpara sa nakaraang taon.  Dahil ito sa nagsimula nang pagbaba ng interest rates. Sumusunod ang transport equipment na lumobo ng $1.1 bilyon; at electronics components na umakyat ng $790 milyon. Ang tanging bumaba ay ang imports ng mineral fuels at lubricants na natapyasan ng $895 milyon. dahil bumaba ang presyo ng krudo mula $83 kada bariles sa $72 at bumaba rin ang import volume mula 106.7 milyong bariles sa 100.3 milyong bariles.

Kabaligtaran sa exports of services  na umurong ng 0.9%, umakyat ang imports of services mula $18.2 bilyon sa $18.9 bilyon, 3.9% na paglago. Umakyat ang mga bayarin sa services ng foreign airlines at shipping lines. Ganoon din ang papalabas na turismo. Ngunit sa pangkalahatan, ang deficit sa trade in goods at services ay umakyat dahil sa pagratsada ng imports of goods at services.

Ang primary income outflows ay gumalaw nang bahagya mula sa $6.3 bilyon sa $6.4 bilyon. Ang mga palabas na bayarin sa dibidendo ng mga dayuhang namumuhunan sa Pilipinas  at ang mga interest payments sa kanilang mga pautang sa bansa ay nanatiling matatag.

Ang secondary payments ay tumaas nang bahagya kahit na bumagsak  ang foreign direct investments ng 23.8% mula $4.5 bilyon to $3.4 bilyon noong unang kalahati ng taon.

Kahit na malaki ang bagsak ng BOP position hanggang Hunyo 2024, patuloy na namayagpag ang Gross International Reserves (GIR) sa $105.9 bilyon mula $105.2 bilyon noong gitna ng nakaraang taon. Ang halagang ito ay kasya sa 7.2 buwan na imports ng goods at services, lagpas sa minimum standard na 2-3 buwan.

Ang tumataas na GIR sa harap ng mga kaguluhan sa world economy ang nagpapalakas sa credit rating ng bansa. Inakyat noong Nobyembre 2024 ng S&P Global Ratings ang credit rating outlook ng bansa sa “positive” mula sa “stable”. Ang ibig sabihin nito, maaaring makuha ng Pilipinas ang A-rating sa loob ng dalawang taon. Sabi pa ng SD&P, solido ang economic outlook ng Pilipinas dahil sa gumagandang imprastruktura, polisiyang maka-negosyo, at malakas na Medium-Term Fiscal Framework. Dagdag pa nil ana maaaring umakyat ang GDP growth sa 6.2% bawat taon sa susunod na tatlong taon dahil sa lakas ng private consumption at lumalawak na external demand.

1/ Net capital flows at net unclassified items