PINAGTIBAY ng Sandiganbayan Fifth Division nitong Martes, Enero 13, 2025, ang nauna nitong desisyon na nagdedeklara kay dating mambabatas Elizaldy Co bilang isang “fugitive from justice”, matapos tanggihan ang mosyon para sa reconsideration na inihain para sa kanya.
Ang desisyon ay nakapaloob sa isang siyam na pahinang resolusyon na ipinromulga noong Enero 8, kung saan sinabi ng korte na ang mosyon ay tinanggihan “for lack of merit.”
Ayon sa Sandiganbayan, dahil sa kanyang estado bilang fugitive from justice, si Co ay walang legal na basehan upang humingi ng anumang pabor o lunas mula sa hukuman. Ang kasong kinakaharap ng dating mambabatas ay isang graft case na isinampa ng Office of the Ombudsman noong Nobyembre 2025, na nag-ugat sa isang road dike construction project sa Oriental Mindoro.
Desisyon ng Sandiganbayan fifth division
Sa resolusyong inilabas ng korte, tahasang sinabi ng Sandiganbayan Fifth Division:
“Being a fugitive from justice, accused Co is without standing to seek affirmative relief from this court.”
Ang pahayag na ito ang naging sentrong batayan ng korte sa pagtanggi sa mosyon para sa reconsideration. Ipinapakita nito na sa mata ng hukuman, ang isang akusadong itinuturing na tumatakas sa proseso ng batas ay hindi maaaring humiling ng anumang pabor o aksyon mula sa korte hangga’t hindi siya humaharap sa hurisdiksyon nito.
Ang Sandiganbayan ay isang espesyal na korte na may hurisdiksyon sa mga kasong may kinalaman sa katiwalian ng mga opisyal ng gobyerno. Ito ay binubuo ng ilang dibisyon, at ang bawat kaso ay itinatakda sa isang dibisyon sa pamamagitan ng proseso ng raffle upang matiyak ang patas at walang kinikilingang pagdinig.
Ano ang ibig sabihin ng ‘fugitive from justice’?
Ang “fugitive from justice” ay ginagamit sa larangan ng batas upang ilarawan ang isang indibidwal na umiwas o tumangging humarap sa legal na proseso, partikular kung may umiiral na kaso o imbestigasyon laban sa kanya. Hindi ito simpleng pagliban lamang sa isang pagdinig; ito ay tumutukoy sa sinasadyang pag-iwas sa hurisdiksyon ng hukuman.
Sa ganitong sitwasyon, ang isang idineklarang fugitive ay maaaring mawalan ng ilang karapatan sa loob ng proseso ng paglilitis, kabilang ang kakayahang magsumite ng mga mosyon na humihiling ng aksyon o konsiderasyon mula sa korte.
Sa mga naunang desisyon ng hudikatura, kinikilala ang prinsipyong ang isang akusado ay hindi maaaring sabay na umiwas sa awtoridad ng korte at humiling ng pabor mula rito. Kailangang munang humarap at kilalanin ang kapangyarihan ng hukuman bago dinggin ang anumang hiling.
Mosyon para sa reconsideration
Ang motion for reconsideration ay isang legal na hakbang kung saan hinihiling ng isang partido sa kaso na muling suriin ng korte ang sarili nitong desisyon. Karaniwan itong inihahain kapag naniniwala ang partido na mayroong pagkakamali sa paghatol, interpretasyon ng batas, o pagsusuri ng mga katotohanan.
Sa kaso ni Elizaldy Co, ang mosyon para sa reconsideration ay tinanggihan ng Sandiganbayan, na binigyang-diin na ito ay walang sapat na batayan, lalo na dahil sa kanyang deklarasyon bilang fugitive from justice.
Sa kontekstong legal, ang pagtanggi sa isang mosyon “for lack of merit” ay nangangahulugang walang nakitang sapat na dahilan ang korte upang baguhin o baligtarin ang naunang desisyon nito.
Kasong graft na isinampa ng Ombudsman
Ang kasong kinakaharap ni Co ay isang graft case na isinampa ng Office of the Ombudsman noong Nobyembre 2025. Ang Ombudsman ay isang constitutional office na may kapangyarihang magsiyasat at magsampa ng kaso laban sa mga opisyal ng gobyerno na sangkot sa katiwalian o maling paggamit ng kapangyarihan.
Ang salitang “graft” ay tumutukoy sa mga gawain kung saan ang isang opisyal ng gobyerno ay inaakusahan ng paggamit ng kanyang posisyon para sa personal o pribadong pakinabang, taliwas sa interes ng publiko.
Ang pagsasampa ng kaso ng Ombudsman ay nangangahulugang may nakita itong probable cause, o sapat na batayan, upang dalhin ang usapin sa Sandiganbayan para sa paglilitis.
Pagka-raffle ng kaso sa fifth division
Ayon sa impormasyon, ang graft case laban kay Co at iba pang mga akusado ay na-raffle sa Sandiganbayan Fifth Division. Ang raffling of cases ay isang proseso kung saan ang mga kaso ay random na itinatakda sa iba’t ibang dibisyon ng korte upang matiyak ang patas at walang kinikilingang pamamahagi ng mga kaso.
Sa pamamagitan ng prosesong ito, napunta ang kaso ni Co sa Fifth Division, na siya ring naglabas ng resolusyong nagpapatibay sa kanyang deklarasyon bilang fugitive from justice.
Pinagmulan ng kaso – road dike construction project
Ang graft case ay nag-ugat sa isang road dike construction project sa Oriental Mindoro. Ang road dike ay isang uri ng imprastraktura na idinisenyo upang maprotektahan ang mga kalsada at kalapit na lugar laban sa pagbaha, lalo na sa mga probinsyang madalas tamaan ng malalakas na ulan at bagyo.
Bagama’t hindi pa inilalatag sa pinakahuling update ang mas detalyadong aspeto ng proyekto, malinaw sa rekord na ito ang naging sentrong usapin na nagbunsod sa pagsasampa ng kaso ng Ombudsman laban kay Co at iba pang indibidwal.
Papel ng Office of the Ombudsman
Noong Nobyembre 2025, isinampa ng Office of the Ombudsman ang graft case laban kay Co. Bilang isang independiyenteng institusyon, ang Ombudsman ay may mandatong panagutin ang mga opisyal ng gobyerno sa ilalim ng umiiral na mga batas laban sa katiwalian.
Sa ganitong mga kaso, ang Ombudsman ang nagsasagawa ng imbestigasyon at nagsasampa ng reklamo, habang ang Sandiganbayan naman ang may tungkuling maglitis at magpasya batay sa ebidensiya at batas.
Kahalagahan ng desisyon ng korte
Ang pagpapatibay ng Sandiganbayan sa deklarasyon kay Co bilang fugitive from justice ay isang mahalagang yugto sa proseso ng kaso.
Ipinapakita nito ang paninindigan ng korte na ang sinumang akusado ay kinakailangang humarap sa batas bago humiling ng anumang konsiderasyon mula sa hudikatura.
Nilinaw ng desisyon na ang isyung tinatalakay sa yugtong ito ay ang legal na estado ng akusado, at hindi pa ang mismong merito ng graft case, na nananatiling nakabinbin sa korte.
Ano ang susunod sa kaso
Batay sa umiiral na impormasyon, ang graft case na isinampa noong Nobyembre 2025 ay nananatiling nakabinbin sa Sandiganbayan Fifth Division. Ang pag-usad ng kaso ay nakasalalay sa mga susunod na hakbang ng korte at sa pagsunod ng mga akusado sa mga legal na proseso.
Habang nagpapatuloy ang proseso ng batas, nananatiling mahalaga ang papel ng hudikatura at ng Ombudsman sa pagtiyak na ang mga kasong may kinalaman sa pampublikong pondo at imprastraktura ay nasusuri at nadidinig alinsunod sa umiiral na batas.