ANG pagtindi ng digmaan sa Gitnang Silangan ay nakaapekto sa buong mundo partikular sa pagtaas ng presyo ng krudong langis. Sa kasagsagan ng digmaan ipinasara ng Iran ang Strait of Hormuz na nag-uugnay sa Persian Gulf at Gulf of Oman at sa Arabian Sea. Sa estretsong ito dumaraan ang halos 20% ng inaangkat na krudong langis mula sa Saudi Arabia, Iraq, Kuwait, UAE, at Qatar patungo sa iba’t ibang bahagi ng mundo. Dahil sa pagsasara nito, bumababa nang halos 20% ang suplay ng langis na nauwi sa pagtaas ng presyo nito sa bilihang internasyonal. Dahil dito nagtaasan din ang presyo ng gasolina at iba pang produktong gawa sa krudong langis sa iba’t ibang bahagi ng mundo kasama na ang Pilipinas.
Noong nakaraang linggo napabalita sa social media na balak ng Iran na buksan ang Strait of Hormuz sa mga piling oil tanker sa kundisyong nagkakarga ang mga ito ng crudong langis na binayaran sa Chinese Yuan (CHY), ang salapi ng China. Sa kasalukuyan, ang bayaran sa krudong langis sa bilihang internasyonal ay sa US dolyar.
Kung totoo ang balitang ito, maraming pahiwatig ang balak na ito ng Iran. Una, nais palakasin ng Iran ang kanilang ugnayan sa China. Alam natin na ang China ang pangunahing tagapagsuplay ng mga kagamitang pandigma ng Iran. Sa panukalang ito, mapipilitan ang mga bansang nagbebenta ng langis mula sa Persian Gulf na tumanggap ng kabayaran sa CH yuan sa kanilang iniluluwas na langis upang makaraan ito sa Strait of Hormuz patungo sa iba’t ibang bahagi ng mundo. Mapipilitan din ang mga bansang umaangkat ng langis mula sa mga bansa sa Persian Gulf na bayaran ang kanilang inaangkat na langis sa CH yuan upang maragdagan ang lumiliit nilang suplay ng krudong langis.
Ang sitwasyong ito ay mauuwi sa pagtaas ng demand sa Chinese yuan. Sa ganitong resulta para na ring nagbayad ang Iran sa napakalaking utang nito sa China kahit na di tuwiran.
Ikalawa, sa pagtaas ng demand sa CH yuan bababa ang demand at paggamit ng US dolyar. Sa pagbaba ng demand sa US dolyar bababa ang demand sa mga produktong gawa sa Estados Unidos at maaaring mauwi ito sa depresasyon ng US dolyar. Sa ganitong resulta, para na ring nakaganti ang Iran sa mga financial sanction na ipinataw ng Estados Unidos sa bansa.
Makabubuti ba sa China ang pagtaas ng demand sa kanilang salapi? Tignan natin ang implikasyon ng pagtaas ng demand sa CH yuan ng mga bansa upang gamitin sa pag-angkat nila ng krudong langis sa Gitnang Silangan. Kung hindi magbabago ang suplay ng Chinese yuan na nililikha ng Bank of China, ang bangko sentral ng China, tataas ang interest rate sa China. Sa pagtaas ng interest rate magiging mahal ang presyo ng salaping Chinese yuan na nauuwi sa pagbaba ng pagkonsumo at pangangapital. Ito ay magpapabagal sa paglaki ng ekonomiya ng China.
Samantala, kung ayaw ng Bank of China na tumaas ang interest rate, maaari naman nilang dagdagan ang suplay ng Chinese yuan bunga ng lumalaking demand mula sa ibang bansa. Ngunit ang paglaki ng suplay ng Chinese yuan ay maaaring mauwi sa pagtaas ng inflation rate sa China na panganib sa kanilang mga industriyang nagluluwas at malaking pasanin sa mga mamamayang Chino.
Samakatuwid, ang hangarin ng Iran na pasiglahin ang ekonomiya ng China sa pamamagitan ng pagbabayad ng inaangkat na langis na dumaraan sa Strait of Hormuz sa Chinese yuan ay malaking pasakit sa mga mamamayan at ekonomiya ng China.
Masasaktan ba talaga ang Estados Unidos sa pagliit ng demand ng US dolyar? Sa aking palagay hindi liliit ang demand ng US dolyar dahil mangangailangan pa rin ng US dolyar ang maraming bansang umaangkat ng krudong langis sa Gitnang Silangan upang gamitin sa pagbili ng Chinese yuan. Kung gagamitin nila ang kanilang sariling salapi upang bumili ng Chinese yuan baka hindi ito tanggapin ng Bank of China dahil halos walang silang mapaggagamitan sa mga ito dahil marami sa mga salapi ng mga papaunlad na bansa ay hindi maaaring gamiting reserba ng China sa kanilang Balance of Payments. Sa ganitong pagkakataon, mapipilitan ang Bank of China, na bayaran sila sa US dolyar o iba pang convertible currency upang palitan nila ng Chinese yuan.
Samakatuwid, hindi bababa ang demand sa US dolyar bunga ng ginawang kundisyon ng Iran. Kaya, hindi matutupad ang hinahangad ng Iran na parusahan ang Estados Unidos.
Ang ganitong kundisyon ng Iran ay mauuwi lamang sa pagtaas ng gastos sa transaksiyon sa pag-aangkat ng langis sa Gitnang Silangan. Ang gastos sa transaksiyon ay ang papapalitan ng salapi ng mga papaunlad na bansa sa US dolyar at muli pang ipagpapalit ng US dolyar sa Chinese yuan upang makaangkat ng krudong langis sa Gitnang Silangan.
Kaya’t ang panukalang ito ng Iran, kung totoo nga, ay pasakit lamang sa China at hindi mapaparusahan ang Estados Unidos. Sa huli, lalo pang tataas ang presyo ng krudong langis bunga ng pagtaas ng gastos sa transaksiyon.