JUAN, magandang umaga! Ang aga mo yata ngayon sa palengke. Parang ang lalim ng iniisip mo.
Oo nga po, Uncle. Nag-uusap kasi kami ng kaibigan ko kagabi. Siya, matagal na sa gobyerno, malapit na raw mag-retire. Ako naman, halos buong buhay ko sa private sector. Nagtanungan kami kung sino kaya sa amin ang mas panatag pagdating ng pagreretiro? Parang mas maganda yata ang sa gobyerno, Uncle?
Bakit mo naman nasabi yan, Juan?
Kasi Uncle, yung tiyahin ng kaibigan ko na nagretiro sa isang ahensiya ng gobyerno bilang director, ay nakakatanggap daw ng sobra sa P100,000 na pensyon buwan-buwan. Kumpara dun sa pinsan nyang executive din naman ng isang malaking kumpanya nung nagretiro pero P15,000 lang pensyon kada buwan.
Naku, Juan, ‘yan ang isang malaking tanong na bumabagabag sa maraming nagtatrabaho sa Pilipinas. Dapat ang pagreretiro ay panahon ng pamamahinga at pag-ani ng pinaghirapan, hindi ng pag-aalala. Ngunit ang katotohanan, malaki ang pagkakaiba ng benepisyo at financial impact ng pagreretiro, depende kung galing ka sa gobyerno o sa pribadong sektor.
Sa ating bansa, ang dalawang pangunahing institusyon na nangangalaga sa retirement benefits ng mga manggagawa ay ang Government Service Insurance System (GSIS) para sa mga nagtatrabaho sa gobyerno, at ang Social Security System (SSS) para sa mga nasa pribadong sektor. Bagama’t pareho silang nagsisilbing social safety net, magkaiba ang kanilang sakop at ang kanilang iniaalok na benepisyo, na malaki ang epekto sa financial well-being ng isang Pilipino sa kanyang pagtanda.
Ang pagreretiro sa gobyerno (GSIS)
Para sa marami, ang pagiging empleyado ng gobyerno ay parang pagkakaroon ng “seguridad” lalo na pagdating sa pagreretiro. Bakit nga ba?
Una, ang GSIS ay may pondo at garantisado nitong babayaran ang mga nagsilbi sa gobyerno.
Pangalawa, ang pension formula ay mataas na kayang magbigay ng pensyon na katumbas ng 90% ng average na suweldo nung nakaraang tatlong taon, depende sa bilang ng taong serbisyo sa pamahalaan at sa kontribusyon mo.
Pangatlo, may tinatawag na portability benefit kung saan binibilang ang kabuuang taong serbisyo kahit nagpalipat-lipat ka pa ng ahensiya ng gobyerno.
Pang-apat, may retirement option din na binibigay ang GSIS kung saan puede mong makuha ang 5-year lump sum payment ng pension mo o 18 months ng pension mo o regular na pension kada buwan.
Panglima, bagama’t universal ang PhilHealth, mayroong karagdagang benepisyo ang mga GSIS members sa ilang mga pagkakataon, o mas madali ang kanilang access sa medical assistance.
At panghuli, maraming government employees ang nagkakaroon ng sideline o negosyo pagkatapos ng pagreretiro dahil sa kanilang stable na pensyon.
Mga hamon sa GSIS
Una, may pagkakataon na ang pag-aasikaso ng retirement benefits ay matagal at masalimuot dahil sa mahabang proseso.
Pangalawa, para sa mas malaking benepisyo, mas mataas din ang kontribusyon sa GSIS kumpara sa SSS.
At pangatlo, dahil sa perceived security, maaaring maging kampante ang ilan at hindi na mag-ipon pa sa labas ng GSIS.
Ang pagreretiro sa pribadong sektor (SSS)
Para sa karamihan ng mga Pilipinong nagtatrabaho, lalo na sa private sector, ang SSS ang kanilang retirement lifeline.
Una, nagbibigay ang SSS ng pensyon, maternity, sickness, disability, at death benefits.
Pangalawa, sa pangkalahatan, mas mababa ang pensyon mula sa SSS kumpara sa GSIS. Ang computation ay nakabase sa bilang ng kontribusyon at average monthly salary credit. Madalas, hindi ito sapat para matugunan ang lahat ng gastusin sa pagreretiro, mula P5,000 hanggang P18,000 kada buwan.
Pangatlo, dahil sa mas mababang pensyon, madalas na kinakailangan ng mga private employees na magkaroon ng malaking personal savings o iba pang investment para magkaroon ng komportableng pagreretiro.
Pang-apat, sa ilalim ng Labor Code, bilang mandatory retirement pay, ang mga empleyado ay puwedeng makatanggap ng kalahating buwang suweldo sa bawa’t taong serbisyo.
At panghuli, may mga kumpanyang may supplementary retirement plans pero Ito ay hindi mandatory at nakadepende sa pinansiyal na kapasidad ng kumpanya o polisiya nito.
Mga hamon sa SSS
Una, ang pensyon mula sa SSS ay madalas hindi sapat upang mabuhay nang komportable, lalo na sa panahon ng pagtanda kung saan dumarami ang gastos sa gamot at iba pang pangangailangan.
At pangalawa, kailangan ng mas agresibo at maagang financial planning (tulad ng pag-iipon at pag-i-invest) para magkaroon ng sapat na pondo sa pagreretiro.
Sa ilalim ng kasalukuyang sistema, kung ang basehan ay ang pensyon lamang, mas malaki ang benepisyo ng GSIS kumpara sa SSS. Ibig sabihin, ang isang retiradong government employee ay may mas malaking chance na magkaroon ng mas mataas at stable na pensyon, na makakatulong sa kanilang pang-araw-araw na pangangailangan at gastusin sa pagtanda.
Ngunit, ito ay hindi nangangahulugang ang mga government employees ay hindi na dapat magplano. At hindi rin nangangahulugang ang mga private employees ay “dehado” na agad.
Ang kahalagahan ng maagang pagpaplano at disiplina sa pinansyal na pamumuhay
Anuman ang iyong sektor, ang tunay na seguridad sa pagreretiro ay nakasalalay sa iyong personal na financial planning at disiplina. Isapuso at gawin ang 5 Ms para sa isang maginhawang pagreretiro:
Mag-ipon ng maaga at palagi. Simulan ang pag-iipon para sa pagreretiro sa lalong madaling panahon. Ang “power of compounding” ay malaki ang maitutulong.
Mag-invest. Huwag lamang umasa sa pensyon. Mag-aral tungkol sa stocks, mutual funds, UITFs, real estate, o magsimula ng negosyo. Ang mga ito ay puwedeng maging karagdagang source ng kita pagtanda.
Magkaroon ng emergency fund. Mahalaga ito para sa hindi inaasahang pangyayari, lalo na sa medikal na gastusin na karaniwan sa mga nakatatanda.
Makialam sa iyong benepisyo. Pag-aralan nang mabuti kung ano ang mga benepisyo na makukuha mo sa GSIS o SSS, at kalkulahin kung sapat ba ito. Kung hindi, planuhin kung paano mo ito pupunuan.
Mag-aral. Ang financial literacy ay lifelong learning. Patuloy na dagdagan ang kaalaman tungkol sa pera at investments.
Juan, ang pagreretiro ay hindi dapat maging isang pananakit ng ulo. Hindi mahalaga kung saan ka man galing, government man o private sector. Ang mahalaga ay ang iyong paghahanda. Hindi sapat ang umasa lang sa sistema. Ang tunay na panatag na pagreretiro ay resulta ng maaga, maingat, at disiplinadong personal na financial planning. Simulan mo na ngayon para hindi ka magsisisi sa huli.