PATULOY na lumalaki ang kontrobersiyang politikal matapos maglabas si dating Ako Bicol Party-list Representative Zaldy Co nito lamang Nobyembre 14, 2025 ng serye ng video na nag-uugnay kay Pangulong Ferdinand “Bongbong” Marcos Jr., kay dating Speaker Martin Romualdez, at sa ilang opisyal ng administrasyon sa umano’y ₱100-bilyong “budget insertions” para sa 2025 National Budget.
Mariin itong pinabulaanan ng Malacañang at ng Department of Budget and Management (DBM), habang sinabi ng Pangulo na hindi niya bibigyan ng bigat ang mga paratang. Samantala, iginiit ni Co na may hawak siyang “resibo, ebidensya at pangalan” upang patunayan ang kanyang mga pahayag.
Ang usapin ay nag-ugat mula sa tinatawag na budget insertions, o pagdaragdag ng alokasyon na hindi bahagi ng orihinal na National Expenditure Program (NEP). Ayon sa mga eksperto sa badyet, ang “insertions” ay mga proyektong idinadagdag ng Kongreso sa Bicameral Conference Committee (Bicameral), na pinag-iisang bersyon ng House at Senate budget bills bago ito pirmahan ng Pangulo.
Ngunit ayon kay Co, hindi umano Kongreso ang nagpasimula, kundi ang mismong Executive Branch.
Pahayag ni Pangulong Marcos
Sa isang chance interview sa Negros Occidental, tinanong ng media si Pangulong Marcos tungkol sa malawakang paratang ni Co. Mariin at maikli ang sagot ng Pangulo:
“I don’t want to even dignify what he is saying.”
Hindi na nagbigay ng karagdagang komento ang Pangulo, at hindi rin tinukoy kung magsasagawa ng internal investigation ang Palasyo.
Detalye ng paratang ni Zaldy Co
Ayon kay Co, nagmula ang kontrobersiya noong nagsisimula pa lamang ang deliberasyon ng Bicam para sa 2025 budget noong 2024.
Sa kanyang unang video, inilahad ni Co: “Nagsimula ito noong tumawag si Secretary Amenah Pangandaman sa akin noong nag-uumpisa ang Bicameral process… Ang sabi niya, katatapos lang ng meeting nila ni Pangulo at may instructions na mag-insert ng ₱100 billion worth of projects sa Bicam.”
Dagdag pa niya:“Sinabi rin niya na puwede ko itong kumpirmahin kay Usec. Adrian Bersamin dahil magkasama sila sa meeting ni Pangulong BBM noong araw na ‘yon.”
Ayon kay Co: “Tinawagan ko agad si Usec. Adrian Bersamin. Tinanong ko kung may instruction ba ang Pangulo. Ang sagot niya: totoo nga po.”
Pagkatapos daw kumpirmahin kay Bersamin, tumawag umano si Co kay dating Speaker Romualdez: “Nireport ko ang instructions ng Presidente. Ang sabi ni Speaker Martin, ‘What the President wants, he gets.’”
Ang ‘brown leather bag’
Sa kanyang video, sinabi rin ni Co ang tungkol sa isang listahan:“Ibinigay ni Usec. Adrian Bersamin ang listahan ng ₱100 billion. Tinanong ko kung saan galing. Ang sagot niya, galing kay PBBM mismo, at kinuha niya mula sa brown leather bag.”
Ayon pa kay Co, kaya niya raw naalala ang naturang bag ay dahil:“Noong nasa Singapore kami pagkatapos ng eleksiyon, may brown leather bag si PBBM na hinabol ng PSG. Sabi ni PBBM, ‘Maiwan na lahat, huwag lang ang brown leather bag.’”
Pagbawas ng insertion: Mula ₱100B, naging ₱50B
Sinabi ni Co na iminungkahi niyang bawasan ang insertion dahil lalampas umano ang DPWH budget sa DepEd — bagay na bawal sa Konstitusyon.
“I informed Secretary Pangandaman, Bersamin, Cadiz, at Speaker Martin kung puwedeng gawing ₱50B lang sa programmed funds, at ang natitirang ₱50B sa unprogrammed funds.”
Araw matapos nito, sinabi niya:“Tinawagan ako ni Secretary Menah. Ang sabi niya, ang mensahe ng Pangulo: ipasok ninyo ‘yan dahil Ipinangako na sa akin ni Speaker Martin ‘yan at hindi na puwedeng baguhin.”
Matinding paratang ni Co: ‘25% SOP = ₱25B para sa OP’
Sa ikalawang video, sinabi ni Co na may umiikot umanong SOP (standard operating procedure o komisyon) na 25%: “Nag-tanong po ako sa DPWH… ang sagot ay 25% ang SOP. Ibig sabihin, ₱25 bilyon ang napunta kay Pangulong Bongbong Marcos.”
Dagdag pa niya:“Ako at ang aking mga tao ang nag-deliver papunta sa bahay nila Pangulong Marcos at Speaker Romualdez. Lahat may record.”
Hindi nito ipinakita ang mga record, ngunit sinabing ilalabas “sa tamang panahon.”
Co:’Ginawa akong poster boy, babarilin daw ako pag nagsalita’
Ayon kay Co:“Ginagamit ng administrasyon ang buong resources ng bansa para tumahimik ako. May nagsabi na babarilin ako pag nagsalita ako.’
At dagdag niya: “Ginawa nila akong poster boy ng kanilang kasinungalingan. Ngayon hindi na ako mananahimik — may resibo, may ebidensya, may pangalan.”
Sinabi rin niyang pinigilan umano siya ni Romualdez na umuwi matapos ang SONA: “Sinabihan ako ni Speaker Martin: ‘Stay out of the country. You will be well taken care of.’ Ang hindi ko alam, ang ibig sabihin pala ay gagamitin ako bilang panakip-butas.”
Tugon ng palasyo at administrasyon
Ayon kay Presidential Communications Office Acting Secretary Dave Gomez: “These wild accusations are completely without basis. All the charges are pure hearsay. Come home, sign these under oath, and face the music.”
Itinanggi ng DBM ang sinasabing utos. Ayon kay Pangandaman: “All appropriations ordered by the President are already in the NEP. We reject insinuations about insertions.”
Dagdag pa niya, “The Bicameral is purely under the legislature. All our actions are aboveboard.”
Romualdez: “My conscience is clear.”
Sa hiwalay na media interview, sinabi ni Romualdez, “My conscience is clear.” At dagdag niya, wala umanong opisyal o contractor na nag-ugnay sa kanya sa anumang anomalya.
Sino si Zaldy Co?
Si Co ay dating chairman ng House Committee on Appropriations, isa sa pinakamakapangyarihang komite sa Kongreso dahil sila ang naghahanda ng National Budget.
Naging representative siya ng Ako Bicol Party-list at matagal nang malapit sa ilang lider ng Kamara. Noong 2023–2024, isa siya sa pinakamalalaking political allies ng House leadership bago ang pagputok ng isyu ng “flood control anomalies” na naging dahilan ng internal House shake-up.
Ayon kay Co, kaya siya nagsalita: “Tinuturing akong punching bag ng anti-corruption drive.”
Mga puntong magkakasalungat
Sa ngayon, maraming punto ang hindi nagtutugma:
1. Umano’y utos ng Pangulo vs. pagtanggi ng DBM at Palasyo
Ayon kay Co: galing umano sa Pangulo ang instruction.
Ayon sa Palasyo at DBM: walang ganoong utos.
2. Listahan mula sa “brown leather bag”
Sinabi ni Co na mula ito kay PBBM.
Walang opisyal na tugon dito.
3. SOP allegation
Ayon kay Co: may 25% SOP.
Wala pang pahayag ang DPWH.
4. Delivery ng pera
Ayon kay Co: may courier list.
Sabi ng Palasyo: walang basehan.
Bakit mahalaga ang isyu?
Halaga: ₱100B ay makabuluhang bahagi ng pambansang badyet.
Transparency: Kung totoo man ang paratang ni Co, mahalaga ito sa pananagutan ng gobyerno.
Politikal: Isyu ito sa intersection ng kapangyarihan ng Executive at Kongreso sa proseso ng budget.
Publikong Pananaw: Ang resulta ay makakaapekto sa tiwala ng publiko sa administrasyon.
Hanggang sa kasalukuyan, nananatiling salungat ang pahayag ng magkabilang panig. Nagtitindig si Co sa kanyang mga alegasyon at pangakong maglalabas ng “resibo.” Mariin namang itinatanggi ng Palasyo at ng DBM ang lahat, at sinabing handa silang tumestigo laban dito. Si Speaker Romualdez ay naninindigang “malinis ang konsensya.” Ang Pangulo naman ay hindi nakikitang kailangan pang sagutin ang akusasyon.
Sa kawalan pa ng inihaing dokumento o ebidensiya, nananatili ang tanong ng publiko: Sino ang nagsasabi ng totoo sa ₱100-bilyong insertion issue — ang dating appropriations chair, o ang Malacañang?