Mga dahilan ng pag-depreciate ng Philippine peso nang napakatindi noong Marso hanggang Hunyo 2026

NAG-DEPRECIATE ang Philippine peso nang napakatindi noong Marso hanggang Hunyo 2026? Ano ang dahilan nito? Nawala na ba ang kumpiyansa ng mga investor sa ekonomiya ng bansa? Paano ang galaw nito kumpara sa mga currencies sa Asya? Anong bansa ang inaasahang makakadama sa pinakamatinding epekto ng nananalasang krisis?

Sa kolum na ito noong  16 Disyembre 2025, isinalaysay kung paano naapektuhan ng iskandalo sa flood control projects ang paggalaw ng exchange rate. Ipinakita natin na ang exchange rate ay isang lever na gumagalaw para ibalanse ang paglabas at pagpasok ng mga pondo, at ang paglagak sa pamumuhunan ng mga perang ito. Sa economics, ang tawag sa una ay balance of payments (BOP) at ang ikalawa ay investment-saving gap (I-S gap). Kailangang bumalik sa balanse ang mga ito para magpatuloy ang paglago ng ekonomiya at pangangalakal at maiwasan ang sobrang pagtaas ng mga presyo at pagbaba ng domestic currency o ang piso. Iniimpluwensiyahan ang galaw ng mga ito sa pamamagitan ng mga polisiyang interest rate at ang public sector deficit. Itinataas ng Bangko Sentral ng Pilipinas (BSP) ang interest rate.  Binabawasan ng Department of Finance (DOF) ang public sector deficit para mabalanse ang BOP at I-S gap.

Ngunit hindi lang economic variables ang nakakaapekto sa balanseng ito. Kapag nabawasan ang investor confidence, kahit na maganda ang takbo ng ekonomiya, maaaring lumaki ang BOP at I-S gap. Ito ay nangyayari kapag may matinding krisis. Kapag natakot ang mga maumuhunan, maaari nilang ilipat ang kanilang mga pondo sa kabilang bansa. Kapag nangyari ito, lumalaki ang BOP at I-S gap at nagde-depreciate ang domestic currency. Nangyari na ito sa Pilipinas noong 1984-1985 debt crisis at noong 1997 nang pumutok ang Asian financial crisis.

Noong nakaraang taon, nagkaroon ng mga hugong na may  namumuong krisis dahil sa mga iskandalo sa mga flood control projects. Malalaking rali at protesta ang naganap sa maraming lugar sa Pilipinas. Ngayong taon na hindi pa natuldokan ang suliranin sa flood control projects, nadagdagan ang kaguluhan dahil sa sandaigdigang pagtaas ng presyo ng langis. Dahil din ang gulong ito sa pag-atake ng Estados Unidos at Israel sa Iran. Ang Iran ay lumaban at binagsakan ng bomba ang mga kapitbansa nito. Halos lahat ng bansa sa Middle East ay nage-export ng langis at abono. Dahil dito, rumatsada ang presyo ng langis at abono. Apektado ang exchange rates sa buong mundo kasama ang piso dahil dito. Para matingnan ang epekto nito sa piso, tingnan natin ang mga datos.

Sa unang anim na limang buwan ng 2026, nag-depreciate ang piso mula P58.80 bawat US dollar noong huling araw ng Disyembre 2025 sa P61.51 bawat US dollar noong huling araw ng Mayo 2026, 4.6% na depreciation rate. (Table 1)

Base sa datos sa Table 1, ika-siyam ang piso ng Pilipinas sa mga pinakamatatag na currencies sa 12 bansa ng Asya na pare-parehong matataas ang ranggo ng economic growth sa nakaraang labinglimang taon. Tumaas ang ranggo nito kumpara sa ikasampu noong  2024. Nag-depreciate ang piso ng 4.6% kumpara sa average na 1.8% na pag-depreciate ng 12 currencies sa Asya. Mas mataas ang depreciation rate na ito ngunit mas malakas naman ang piso kumpara sa Korean won, Indian rupee at Indonesian rupiah na nag-depreciate ng 4.6%, 5.7% at 7.2%, respectively. Ngunit mas mahina naman ang piso kumpara sa Chinese yuan, Malaysian ringgit, Singapore dollar, Vietnam dong, Japanese yen, Taiwan dollar, Hongkong dollar, at Thai baht.

Gaano ka-stable ang piso kumpara sa ibang currencies? Ginagamit sa estadistika ang coefficient of variation sa pagsukat ng tindi ng volatility o ang antas ng galaw ng mga currency kumpara sa mean o average exchange rate.

Base sa sukatang ito, ang piso ay gumagalaw nang sabayan sa mga malalakas na currencies sa Asya.  Ang volatility rate noong unang limang buwan ng 2026 ay 2.88%, mas mataas kumpara sa 1.89% noong 2025 at mas mataas kumpara sa average volatility rate na 2.67% ng 12 bansa sa Asya. Bumaba nang bahagya ang ranggo nito na pang-anim sa pangpito ngayong 2026. (Table 2)

Ang mga least volatile na currencies ay halos kapareho ng mga ranggo nila noong nakaraang taon. Ang mga ito ay ang HK dollar, Vietnamese dong, Singapore dollar, Chinese yuan, Indonesian rupiah, at Hai baht.  Samantalang ang pinaka-volatile ay ang Malaysian ringgit, Japanese yen, Singapore dollar, Indian rupee, Taiwan dollar, at Korean won.

Alalahanin natin na ang mga pinakamatinding epekto ng krisis sa rehiyon ng Southeast Asia o ASEAN ay ang mga bansang pinakamababa ang per capita income, at sumasadsad na GDP growth rate. Bumaba na ang GDP growth rate Pilipinas mula sa mataas na 5.7% noong 2024 sa 4.4% noong 2025; mukhang mauulit ang mababang 4.4% GDP growth sa 2026 ayon sa consensus forecast kapag di pa naayos ang sigalot sa flood control projects. Ang Pilipinas ay pangwalo na sa antas ng GDP growth sa 12 bansa sa ating sample. Ang Pilipinas ay ikalabing-isa sa lebel ng per capita gross national income (GNI) na kung saan kasama pati ang OFW remittances. Mas mataas lang ang per capita GNI ng Pilipinas sa India. (Table 3)

Nasa investment grade pa rin ang status ng credit rating ng Pilipinas. Ngunit noong Abril 2026, nirebisa at binabaan ng Standard & Poors ang outlook ng Pilipinas mula positive sa stable. Noong buwan ding iyon, ang Fitch Rating naman ay nagrebisa sa outlook mula stable sa positive.  Hindi naman ginagalaw ng Moody’s  ang credit rating ng bansa. Nasa stable pa rin ito at dalawang baitang mula sa minimum investment grade. Dahil ito sa economic shocks na dulot ng mataas na presyo ng enerhiya at pagbagsak ng daloy ng investment sa buong mundo.

Kahit nasa gitna pa rin ang piso sa mga malakas at matatag na currencies sa Asya at  kahit na  patuloy na magandang economic fundamentals ng Pilipinas, matindi pa rin ang epekto ng mga krisis sa mga mabababang income groups. Sila ang nakararanas ng gutom kapag tumaas ang presyo ng mga bilihin, lalo na ng mga ini-import na produkto. Nakakatulong lang nang bahagya at pansamantala ang mga ayuda ngunit kailangang ma-maintain ang GNI growth rate para patuloy ang paglikha ng trabaho.